Werkers in de wijngaard

Bij de beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd, die ingaat op 1 januari 2026, denken we -in de gewijde sfeer rond Kerstmis- spontaan aan het bijbelse verhaal over de werkers in de wijngaard. Zelfs zij, die bijna hopeloos wachten op het marktplein om aan het werk gesteld te worden (de werkers van het laatste uur), zullen uiteindelijk rechtvaardig worden beloond (in bijbelse zin gaat het dan om het delen in de goddelijke genade).

De nieuwe maatregel inzake werkloosheid is daarentegen lager bij de gronds, hardvochtiger en gaat vooral uit van een besparingsmotief. Belangrijker zou echter de zorg moeten zijn om zelfs “de laatst werkzoekenden op het marktplein” te begeleiden naar werk.

(Foto: VDAB)

Door de stopzetting van de werkloosheidsuitkering na twee jaar wordt deze groep niet langer beschouwd als werkzoekend en dus is de VDAB (Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling), die werkzoekenden moet begeleiden naar werk, niet langer verantwoordelijk. Deze mensen komen dus in een nieuw sociaal statuut terecht.

Hier komt dan de rol van het OCMW (het Sociaal huis) op de proppen. Deze groep “afgeschrevenen voor de arbeidsmarkt” zal zich waarschijnlijk tot het OCMW wenden om een leefloon aan te

vragen. Het is dan ook aan de lokale OCMW’s om verder bijstand te verlenen bij het zoeken naar werk of om ondersteuning te bieden.

In 2025 waren er gedurende de laatste tien maanden (januari-oktober) in Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht (BKZ), gemiddeld 1342 “werkzoekende uitkeringsgerechtigde volledig werklozen” (RVA, Cijfers, Interactieve statistieken). In oktober van dit jaar waren er 1211 werkzoekende uitkeringsgerechtigden. Hiervan waren 450 personen langer dan 2 jaar uitkeringsgerechtigd. Deze groep zal dus zijn uitkering verliezen in de loop van de twee volgende jaren.

De ramingen kunnen enigszins fluctueren naargelang de momentopname. (zie in Naslagwerken: Gegevens over Werk en werkloosheid in BKZ)

Tijdens de bespreking van het betreffende wetsontwerp in de Commissie voor sociale zaken (Kamer van Volksvertegenwoordigers, 6-7 juni 2025) werden door de bevoegde minister volgende gegevens verstrekt voor wat BKZ betreft (zie interactieve kaart VRT nws – Beperking werkloosheidsuitkering):

Verwacht aantal werklozen dat uitkering zal verliezen in de twee volgende jaren in BKZ: 589

(In andere vergelijkbare steden in Oost-Vlaanderen: Sint-Niklaas: 958; Aalst: 891; Lokeren: 417)

Spreiding voor BKZ in de tijd:

januari 2026: 40

maart:106

april: 126

2/1-30/6/206: 8

Juli: 163

Augustus 2026-juni2027: 90

Juli 2027: 55

Volgens de VDAB is één derde van deze groep niet in staat om te werken, (de zgn. “niet herleidbaren tot de arbeidsmarkt” – let op de inclusieve taal van deze sociaal bemiddelaar die intussen het meer sociaal correcte begrip: “advies welzijn”, heeft ingevoerd) en komt dus in aanmerking voor een leefloon (hun aantal kan geraamd worden op 196).

Het aantal aanvragen zal echter veel groter zijn dan die 196. Een deel aanvragen zal verworpen worden, hoewel materiële steun en eventuele éénmalige steun kan verleend worden. Deze groep zal het huidige aantal leefloners sterk doen toenemen.

In BKZ zijn er op dit ogenblik in totaal 709 personen die een minimuminkomen krijgen. Er zijn 8,06 personen per 1000 inwoners met een leefloon. Dit is lager dan het Vlaamse gemiddelde (9 pers. per 1000 inwoners). Tien jaar geleden bedroeg het aantal personen met een leefloon 308 ( Beveren: 208; Kruibeke: 76 en Zwijndrecht 114 of dus respectievelijk 4,39; 4,63 en 6,02 per duizend inwoners (Steunpunt Werk-KULeuven, HLN 14/9/2025, lpl)

Deze cijfers geven de belangrijkheid aan van de uitdagingen waarvoor het OCMW zal gesteld worden. Het aantal leefloners zal in de loop van de twee jaar aangroeien van 709 tot een 900-tal.

Vraag is of de OCMW-diensten voldoende omkaderd zijn om aan deze toegenomen hulpvraag tegemoet te komen. Toevallig lezen wij dat de gemeente Mol met minder dan de helft inwoners van BKZ een uitbreiding voorziet met 11 maatschappelijk werkers (voor een te verwachten aantal van 341 “afgeschrevenen” uit de werkloosheidsuitkering).

Het Sociaal huis, verwelkomt en omarmt de nieuwe leefloners