What’s in a name?

James Ensor, De intrige, 1890, KMSK, Antwerpen

Zoals aangekondigd in het Bestuursakkoord 2026-2031, wordt dit jaar een participatietraject opgezet bij het zoeken naar een nieuwe naam voor de fusiegemeente BKZ. Dit wordt een delicate aangelegenheid. Voor sommigen is dat een simpele formele zaak. What ’s in a name? Voor anderen is het vanzelfsprekend dat de fusiegemeente , de naam draagt van de grootste oorspronkelijke gemeente. De nieuwe gemeenten sluiten zich aan bij de bestaande kern. Dit is al niet vrij van centralistisch machtsdenken en in tegenstrijd met het basisprincipe dat vooropstaat in het

bestuursakkoord, nl. de eigenheid van de dorpen respecteren en versterken (wat dat dan precies ook moge betekenen).

“Het is de bedoeling om de inwoners nauw bij dit proces te betrekken. Het is belangrijk dat er een naam komt die de verschillende leefgemeenschappen in onze gemeente met elkaar verbindt”(Cfr. Het bestuursakkoord).

Dit impliceert dat in de nieuwe naam geen van de oorspronkelijke dorpsnamen mag voorkomen. Bovendien moet de vlag (en meer nog de naam) de lading dekken. De naam vertolkt de essentie en eigenheid van de nieuwe gemeente. De fusie heeft immers ambities: het is een project dat een meerwaarde moet opleveren tot nut van ’t algemeen. Dat moet dus meer zijn dan de optelsom van het beleid van de oorspronkelijke gemeenten. Dat blijkt vooralsnog niet uit het bestuursakkoord: een kerstboom met een allegaartje van blinkende, breekbare bollen van voor de fusie.

Wij zijn dan ook zeer benieuwd naar de opzet van dat participatietraject.

Uit recent onderzoek (zie D. De Smet, Shakira, Branko en Yanaïka: deze namen verdwenen even snel als ze kwamen, in De Standaard, 5/1/2026) blijkt dat bij naamgeving van borelingen, de media (ihb televisieprogramma’s en daarin figurerende “sterren”), aanjagend zijn bij de naamgeving, maar waardoor de hippe namen zeer tijdsgebonden en vergankelijk zijn.

Shania, Kenji en Keano werden populair toen Vlaanderen (en Beveren in het bijzonder) de kleinkinderen van oud-keeper Pfaff leerde kennen in de televisiereeks De Pfaffs.

Een bevolkingsraadpleging wordt derhalve een zeer emotionele en gevoelige kwestie. Het hogervermelde psychologisch mechanisme zou ook wel eens kunnen spelen bij de naamgeving van de fusiegemeente. Want stel je voor: onwillekeurig moeten we dan denken aan de recent heruitgezonden tv-serie op VRT, Bevergem.

(AI)

De naam ligt zo voorhanden. Bijaldien spelen zich daar dorpspolitieke taferelen af, die (toevallig of niet) enige gelijkenis vertonen met de politieke werkelijkheid in BKZ . Men zou de scenaristen van deze serie wel durven verdenken plagiaat, of erger nog, roofbouw te hebben gepleegd, maar toch minstens fragmenten uit het dagelijkse leven in BKZ te hebben geplukt.

Als tegenzet kan men uit de serie overvloedig inspiratie putten voor het oprichten van feestcomités (een centraal beleidspunt in het Bestuursakkoord, want feesten verbindt en bevordert de sociale cohesie). Liever dat dan heuse Dorpsraden met zeggenschap.

We dreigen dan wel meegesleurd te worden in een Bevergemse feestdynamiek die uit de hand kan lopen: het hoogtepunt van het dorpsgebeuren draait er om de organisatie van de Zeugefeesten.

Bron: New pigs on the Block (film – Jimmy Kets 2022)

We zien het al gebeuren. 

Maar bij al dit beestengedoe (wij zijn bij de dieren af), dringt zich ook de waarschuwing op van George Orwell. Die optocht der dieren dreigt misschien de verwerkelijking te worden van de allegorie van Animal farm (1945). (Boerderij der dieren).

Onze internationale faam, waaraan wij allen zo gehecht zijn, zou kunnen afkalven, of misschien ook niet. Het kan ook een uiting zijn van authenticiteit.

Willen wij dit? Willen wij dergelijke folkloristische karikatuur zijn van onszelf? Nee toch!

Daarom: er moet zeer oordeelkundig gewerkt worden aan de bevolkingsconsultatie, want het is wel degelijk de bedoeling dat de bevolking daarover mee beslist.

Lessen moeten getrokken worden uit de eerste mislukte, slordige poging tot naamgeving. Want wie beslist over de long- en de shortlist (het menu) waaruit de inwoners mogen kiezen? Om te vermijden dat alleen het verleden richtinggevend is, is het niet wenselijk dat er alleen heemkundigen in het selectiecomité zitten (een naam verwijzend naar het verleden verheerlijkt alleen maar de onrechtvaardige middeleeuwse sociale toestanden – zie onze vroegere bijdrage over de geschiedenis van de fusie). De naam moet vooral ook een toekomstperspectief bieden en dus moet een multi-disciplinair team (samengesteld uit futurologen en nog vele andere -logen en specialisten) een stem hebben in het kapittel.

Vervolgens, de definitieve besluitvorming: stel je voor dat de naam Bevergem uit de bus komt. Dan is het nog niet zeker (gezien de eerdere ervaring met bevolkingsraadplegingen) dat de gemeenteraad (de ultieme beslisser) de door de inwoners gedragen keuze (sic) ook volgt. Het is niet uitgesloten dat het in de coalitie WIJ - Samen sterk en NVA tot een ideologische breuk komt. De NVA (Zwijndrecht) stemde in het vorige regime al eens tegen de voor-geselecteerde naam Beveren Waas. Scheldewaas , een ander alternatief, is intussen de Wase politiezone en is in de eerste consultatie-oefening reeds weggestemd. Bovendien valt de nieuwe fusiegemeente BKZ niet samen met de politiezone Scheldewaas.

Scheldeland is de exclusieve romantische en poëtische omschrijving van het stroomgebied dat BKZ bestrijkt. Onze Wase dichter Anton van Wilderode parafraserend: Daar is maar één land, dat mijn land kan zijn, …Mijn Scheldeland.

(AI)

Maar helaas: de naam is toegeëigend door een begrafenisonderneming en een vereniging die het Durme-Schelde bekken toeristisch promoot.

(Bij Vooruit hadden ze er echter minder problemen mee en maakten komaf met de naam van een cultuurgebouw. Gaat het publieke niet voor op het private?)

BKZ ligt echter ook aan de samenvloeiing van de Schelde en de Rupel: waarom dan niet Tweestromenland? Alle rijke en welvarende culturen ontstaan aan de samenvloeiing van rivieren. Zo hebben wij altijd geleerd.

Of Scheldemonde. BKZ ligt toch aan de monding van de Schelde in de zee.

De meest ambitieuze en moderne benaming die zou kunnen aangenomen worden is evenwel Scheldedelta.

Een toekomstgerichte benaming die de synthese vormt van de natuurlijke geografische gegevenheid en een gedeelde toekomst. Het grondgebied vormt het scharnierpunt waar de Rupel en de Schelde samenvloeien en dat door zijn ligging bepalend is voor de economische basis van het gebied. Op internationaal vlak verwijst een delta tevens naar havenactiviteiten en ontwikkeling. Amerikanen spreken over de Schelde-Rijndelta als de Golden delta.

De naam heeft bovendien een internationale weerklank (internationaal kan SK Beveren daar niet tegenop) en herkenbaarheid, die neutraal is en toch de authentieke dorpsnamen respecteert. Alle dorpen kunnen er zich in herkennen. Verleden en toekomst komen hier mekaar tegen.

Communicatief en strategisch een belangrijk pluspunt.

Tevens verwijst de naam naar het Nederlandse Deltaplan en de uitbreiding naar Vlaanderen toe met het Sigmaplan . Grootschalige projecten om onze streek te beschermen tegen de immer dreigende watersnood. Overstromingsgevaar, dat heeft al eeuwen het leven in onze streek bepaald.

(AI)

Vraag het aan Chatgpt. Er komt geen zinvoller naam uit. Via zijn/haar logaritme zal hij/zij/het/hen, het meest zinloze abrakadabra uitspuien. Ontelbare combinaties resulteren vooral in onuitstaanbare, onhoorbare, oor pijnigende, Russisch klinkende namen met vooral veel medeklinkers.

Het wordt een moeilijke en existentiële keuze.

Er zou wel eens een wisselmeerderheid tot stand kunnen komen.

De naamgeving dreigt een politieke splijtzwam te worden. Want niemand wenst de geschiedenis in te gaan met een naam die niets te betekenen heeft.

Een naam die staat voor wie wij zijn, voor wie wij willen worden, niet wie wij waren. “De naam moet alle burgers verbinden!”(dixit de burgemeester). Een naam moet verwachtingen en hoop oproepen.

We blijven dus bezorgd om dit raadplegingstraject. De burgemeester himself heeft immers een nogal primitieve opvatting over democratie, met als leidend principe: democratie is de brute macht van het getal (de meerderheid= de helft +1). Stel je voor dat beslissingen in de EU, op deze wijze worden genomen. Dan zou Europa niet tot stand gekomen zijn of zou het zelfs snel uiteenvallen. De grootste landen kunnen dan gewoonweg de kleine lidstaten (en dat is de meerderheid in de EU) overtroeven.

Dat was dus ook de situatie bij de eerste bevolkingsraadpleging, waarbij de voorkeuren van de drie initiële gemeenten in één pot werden gegooid. Uiteraard wint dan de voorkeur van de grootste gemeente. Waar is die ruime parlementaire ervaring? In een

eerste integratiefase moeten de samenstellende gemeenten zichzelf nog herkennen en als evenwaardig behandeld worden.

De fusie is een groeiproces.

VRT NWS 2/1/26